TBDY 2018 -- (Perde) Tebliğ 2026 Mart
- Ferhat Çelik
- 16 saat önce
- 5 dakikada okunur
TBDY 2026 Perde Tebliği Güncellemesi
2018 yılında yayımlanan ve 2019 başında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), 2026 yılı itibarıyla çok önemli bir güncelleme sürecine girmiş durumda.
Şu anki bilgilere göre, TBDY 2018'in bazı maddelerini revize eden ve özellikle "Perde Tebliği" olarak adlandırılan yeni uygulama esaslarının 1 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
İşte 2026 yılındaki bu değişikliğin öne çıkan başlıkları:
1. Perde Duvar Zorunluluğu ve Sınırları
Yeni tebliğin en çok konuşulan maddesi, belirli kriterlere sahip binalarda perde duvar kullanımının zorunlu hale getirilmesi veya mevcut şartların ağırlaştırılmasıdır.
BYS (Bina Yüksekliği Sınıfı) ve N (Kat Sayısı) parametrelerine göre, özellikle DTS=1 veya 2 (Deprem Tasarım Sınıfı yüksek olan bölgeler) olan yerlerde, binaların rijitliğini artırmak amacıyla taşıyıcı sistemlerde daha fazla perde duvar kullanılması hedefleniyor.
Bu durum, "kaset döşeme" veya sadece "kolon-kiriş" sistemli projelerin tasarım kriterlerini doğrudan etkileyecek.
2. Uygulama Esasları ve Mühendislik Yazılımları
Yürürlük Tarihi: Sektördeki son duyurular, bu yeni tebliğin 1 Mart 2026 itibarıyla resmen uygulanmaya başlanacağını işaret ediyor.
Yazılım Güncellemeleri: ideCAD, ProtaStructure ve SAP2000 gibi mühendislik programları, 2026 tebliğindeki yeni hesaplama yöntemlerine ve rijitlik şartlarına uyum sağlamak için "2026 Sürümlerini" yayımlamaya başladı.
3. Neden Güncelleme Yapıldı?
Bu revizyonun temel amacı, 2023 Kahramanmaraş depremlerinden elde edilen veriler ışığında, sahadaki imalat hatalarını (kötü beton kalitesi, sargı donatısı eksikliği vb.) tolere edebilecek daha rijit ve güvenli yapılar tasarlanmasını sağlamaktır. Mühendislerin yönetmeliği "minimum sınırlarla" zorlamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Özet Tablo: TBDY 2018 vs. 2026 Güncellemesi
Özellik | TBDY 2018 (Orijinal) | 2026 Tebliği ile Gelen Durum |
Ana Yapı | 17 Bölüm, Esnek Tasarım | Mevcut yapı korunuyor, ancak uygulama esasları sıkılaşıyor. |
Perde Şartı | Belirli yüksekliklerde zorunlu. | Düşük katlı binalarda bile (DTS'ye göre) perde zorunluluğu genişliyor. |
Analiz Yazılımları | Standart modüller. | 2026 tebliğine özel yeni denetim modülleri. |
Yürürlük | 1 Ocak 2019 | 1 Mart 2026 (Planlanan) |
Not: Bu bilgiler, AFAD ve İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) tarafından yapılan son açıklamalar ve forumlardaki teknik taslaklar ışığında derlenmiştir. Resmi Gazete'de yayımlanan nihai metni takip etmeniz projelerinizin onayı açısından kritiktir.
*** Özellikle proje müelliflerini ve tasarımcıları terletecek olan ana konu: Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı (R) ve Perde Oranları.
1. Alfa-S (αs) Şartı ve R Katsayısı İlişkisi
Mevcut TBDY 2018'de, süneklik düzeyi yüksek boşluksuz perdelerin kesme kuvveti taşıma oranı olan αs≥0.75 şartı kritikti. 2026 güncellemesi ile:
Karma Sistem Zorunluluğu: Sadece kolon ve kirişten oluşan (çerçeve) sistemler yerine, deprem yüklerinin büyük kısmını perdelerin alması "teşvik" edilmekten çıkıp, birçok bina sınıfı için zorunlu hale geliyor.
R Katsayısı Revizyonu: Eğer binada yeterli perde alanı yoksa, R katsayısını (Taşıyıcı Sistem Davranış Katsayısı) yüksek seçmenize izin verilmeyecek. Bu da binaya gelecek deprem yükünün (taban kesme kuvvetinin) daha yüksek hesaplanması ve kesitlerin büyümesi anlamına geliyor.
2. Minimum Perde Alanı (Rijitlik) Şartı
2026 düzenlemesiyle birlikte, özellikle DTS 1, 1a, 2, 2a sınıfındaki binalarda şu kuralın daha katı uygulanması bekleniyor:
Her iki yönde de toplam perde kesit alanı, kat alanının belli bir oranının (genellikle %0.002 ile %1 arası kademeli oranlar konuşuluyor) altına düşemeyecek.
Bu durum, mimari projelerde "perde yerleşimi" kavgasını geri getiriyor. Artık sadece asansör çekirdeği etrafındaki perdeler statik olarak yeterli sayılmayacak; binanın dış akslarına veya belirli bölgelerine simetrik perdeler eklenmesi şart koşulacak.
3. Kolon Boyutları ve Donatı Sınırları
Tebliğ, sahada betonun yerleşmesini zorlaştıran "donatı oranlarını" azaltmak için:
Minimum Kesitler: Kolonların minimum boyutları artırılıyor.
Maksimum Donatı Oranı: Deprem sırasında betonun ezilmeden donatının akmasını sağlamak (süneklik) için üst donatı limitleri daha sıkı denetlenecek.
4. Yazılımda "2026 Modu"
Eğer ideCAD veya ProtaStructure gibi bir yazılım kullanıyorsanız, 1 Mart 2026'dan sonra oluşturulan projelerde:
"TBDY 2018 - 2026 Revizyonu" seçeneğini aktif etmeniz gerekecek.
Yazılım, otomatik olarak perdelerin toplam kesme kuvvetine oranını kontrol edecek ve şartı sağlamazsanız analizi tamamlamayacak veya hata verecektir.
Tasarımcılar İçin Kritik Tavsiye
Şu an (Şubat 2026) elinizde devam eden bir proje varsa ve ruhsatı 1 Mart'a kadar yetiştiremeyecekseniz;
Mimara şimdiden "bu bina bu haliyle geçmez, perde eklememiz lazım" uyarısını yapın.
Kaset döşeme gibi ağır sistemlerden kaçınmaya çalışın, çünkü bu sistemlerdeki rijitlik şartlarını sağlamak yeni tebliğle çok daha maliyetli hale gelecek.
2026 yılında yürürlüğe girecek olan TBDY 2018 - Perde Tebliği revizyonu, projelerin "iskeletini" kökten değiştiriyor. Bir mühendis veya mimar olarak görselleştirmeniz gereken ana farklar şunlardır:
1. Taşıyıcı Sistemdeki Değişim (Kritik Görsel Fark)
Eski sistemde "kolon-kiriş" ağırlıklı tasarımlar yapılabilirken, 2026 tebliği binanın dış köşelerine ve merkezine L, T veya U tipi perdelerin serpiştirilmesini zorunlu kılıyor.
2018 Öncesi / Mevcut Yaklaşım | 2026 Tebliği Sonrası Yaklaşım |
Özellik: Sadece merkezde asansör perdesi. | Özellik: Köşelerde deprem yükünü göğüsleyen perdeler. |
Risk: Burulma (Torsiyon) riski yüksek. | Avantaj: Burulma engellenmiş, rijitlik artmış. |
2. İdeal Perde Yerleşimi (Şematik)
Yeni tebliğle birlikte, yazılımların onay vereceği "ideal rijitlik" şeması şu şekilde değişiyor. Deprem yükü sadece merkeze hapsedilmiyor, binanın geneline yayılıyor:
[ ] ← Binanın dış çerçevesine eklenen "L" perdeler > [ | ] ← X ve Y yönünde simetriyi sağlayan iç perdeler > [ O ] ← Güçlendirilmiş asansör çekirdeği
3. Yazılım Arayüzündeki "Kırmızı Çizgi"
2026 güncellemeli bir statik programında (ideCAD, Prota vb.) analiz yaptığınızda karşılaşacağınız en büyük görsel fark "Alfa-S ( αs ) Kontrolü" paneli olacaktır:
Hata Görseli: Eğer perdeler kesme kuvvetinin %75'inden (0.75) azını taşıyorsa, program tüm kolonları KIRMIZI boyayacak ve "Süneklik Düzeyi Sağlanamadı" uyarısı verecektir.
Çözüm: Perde kalınlıklarını artırmak veya yeni perde aksları eklemek.
4. Donatı Yoğunluğu ve Kesit Detayı
Tebliğ, betonun içinde demire yer kalmayan (balık sırtı) tasarımları engellemek için kesitlerin büyümesini istiyor.
Eski Kesit: 30x50 cm kolon içine aşırı yığılmış donatı.
Yeni Kesit: Min. 40x60 cm veya daha büyük kolon/perde kesitleri ile donatının "nefes aldığı" daha güvenli bir yerleşim.
Uygulamada Ne Yapmalısınız?
Adım | İşlem | Görsel Kontrol |
1 | Mimari projeyi önünüze alın. | Perde yerleştirilecek "boş duvar" arayın. |
2 | R katsayısını kontrol edin. | R=6 veya R=7 seçerken perdelerin yük oranına bakın. |
3 | 1 Mart 2026 öncesi ruhsat! | Takviminize bu tarihi büyük ve kırmızı bir daire içine alın. |
2026 yılı itibarıyla statik projelerde dönüm noktası olan TBDY 2018 - Mart 2026 Perde Tebliği revizyonunu, görsel bir şema mantığıyla aşağıda özetledim.
Bu yeni düzenleme, "kağıt üzerinde güvenli" görünen ancak sahada zayıf kalan esnek yapıların devrini kapatıp, rijit (sert) yapı devrini başlatıyor.
1. Taşıyıcı Sistem Şeması (Eski vs. Yeni)
Yeni tebliğle birlikte binaların "iskeleti" artık sadece kolonlardan oluşamaz. Deprem yükünü göğüsleyecek devasa perdeler (betonarme duvarlar) binanın dört bir yanına dağıtılmak zorunda.
Mevcut Tasarım (Riskli) | 2026 Tasarımı (Zorunlu) |
Ağırlıklı olarak kolonlar var. | Geniş ve simetrik perdeler eklenmiş. |
Sonuç: Büyük salınım ve hasar. | Sonuç: Minimum sarsıntı, yüksek güvenlik. |
2. Kolon Formatındaki Değişim: "Kareden Vazgeçiş"
2026 revizyonunun en çarpıcı teknik detaylarından biri kolonların şeklidir. Artık "ince uzun" kolonlar yerine, deprem yükünü her yönden karşılayan karesel veya perde tipi elemanlar geliyor.
Eski: 30x60 cm veya 25x70 cm (Bıçak kolonlar) → Burulma riski yüksek.
Yeni: 50x50 cm, 60x60 cm veya minimum 1/3 oranını aşmayan rijit kesitler.
Görsel Özet: 🟩 (Kare/Rijit) > ▮ (İnce/Zayıf)
3. Kritik Perde Oranı Kontrolü (αs)
Statik yazılımlarda (ideCAD, Prota vb.) artık şu "trafik lambası" kuralı geçerli olacak:
🔴 KIRMIZI: Perdelerin taşıdığı yük oranı %75'in altındaysa sistem onay alamaz.
🟡 SARI: Sınır değerlerde; donatı yoğunluğu aşırı artar, maliyet yükselir.
🟢 YEŞİL: Deprem yükünün büyük çoğunluğunu perdeler alıyor; bina tam güvenli.
4. Mimari Planlarda "Perde Duvar" Devrimi
Mimari projelerde artık "odanın ortasında perde istemiyorum" itirazı teknik olarak geçersiz hale geliyor. 2026 tebliği, perdelerin binanın dış akslarına (köşelerine) konulmasını istiyor.
Özetle 2026'da Neler Değişiyor?
Zemin Kat Ticari Alanlara Sınır: Dükkan katı yüksekliği 4.5 metreyi geçemeyecek (Yumuşak kat etkisini önlemek için).
Kaset Döşemeye Veda: Ağır ve rijitliği düşük döşeme tipleri yerine, kirişli ve perdeli sistemler standart hale geliyor.
Dijital Denetim: Projeler artık BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) entegrasyonuyla çok daha sıkı denetlenecek.
